Docenten in het middelbaar- en beroepsonderwijs krijgen te maken met leerlingen die mogelijk onder druk staan van criminele netwerken. Deze signalen worden niet altijd opgemerkt en professionals twijfelen wat ze moeten doen als ze zich toch zorgen maken. De training Onder mijn ogen, een interactieve serious game, is ontwikkeld om hen hierbij te helpen.
Het lectoraat Ondermijning van het Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht en de Hogeschool Utrecht onderzochten tussen 2023 en 2025, in opdracht van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), hoe de training werkt en wat de effecten ervan zijn. Aan het onderzoek deden 549 professionals in het mbo mee. Naast het afnemen van vragenlijsten, zijn observaties uitgevoerd en interviews met deelnemers gehouden om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen.
Meer bewustzijn en gesprekken op korte termijn
Uit de resultaten blijkt dat de training op korte termijn een duidelijke gedragsverandering onder professionals teweegbrengt. In de eerste weken na de training praten deelnemers vaker met collega’s over signalen die ze bij jongeren zien, en worden zij ook vaker door collega’s benaderd om hierover van gedachten te wisselen. Ook geven deelnemers aan vaker intern melding te doen wanneer ze zich zorgen maken over een student. Het onderwerp komt dus eerder en makkelijker op tafel binnen teams in de weken na het volgen van de training. Zoals een deelnemer terugblikte: “Helaas zie ik al veel op school, fijn dat ik nu weet hoe ik erop kan reageren en anticiperen.”
De training lijkt echter niet te leiden tot een toename in het herkennen van nieuwe signalen van criminele uitbuiting en leidt evenmin tot meer meldingen aan externe partners zoals de politie of Veilig Thuis. Ook zijn de gedragsveranderingen die in de eerste weken na de training werden gemeten, na zes maanden verdwenen. Deelnemers geven aan dat het onderwerp zonder herhaling of borging binnen het team al snel van de radar verdwijnt door de drukte van alledag.
Zeer gewaardeerde training, maar borging blijft essentieel
Deelnemers zijn zeer positief over de training. 95% vindt dat de training aan de verwachtingen voldeed en 98,6% zou deze aanbevelen aan collega’s. De spelvorm en herkenbare situaties worden vaak genoemd als sterke punten. De casussen in de game sluiten volgens deelnemers goed aan bij situaties die zij in hun eigen klaslokalen meemaken. Deelnemer: “Het was erg interessant en er werden veel relevante voorbeelden gebruikt. De interactieve game maakte mij erg competitief.”
Verbeterpunten richten zich vooral op praktische zaken, zoals het geluidsniveau en de leesbaarheid van de tablets. Voor blijvende verandering noemen deelnemers het belangrijk dat scholen het thema structureel beleggen bij een vaste collega, of periodieke korte herhaalsessies organiseren.
Dit onderzoek werd mogelijk gemaakt met een subsidie van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Meer weten?
Download hier het volledige rapport