Van internationale samenwerking rond herstelgericht werken in gevangenissen tot gesprekken over slachtofferbehoeften en emoties in de Utrechtse stadsbibliotheek. Tijdens Restorative Justice Week 2026 droegen onderzoekers en docenten van het lectoraat Transmuraal Herstelgericht Werken op verschillende manieren bij aan kennisdeling, ontmoeting en de ontwikkeling van herstelgerichte praktijken.
Waarom Restorative Justice Week?
Van 15 tot en met 21 november staat de kracht van herstelrecht centraal tijdens de jaarlijkse, wereldwijde Restorative Justice Week. Deze internationale campagne, geïnitieerd door de restorative justice-gemeenschap en ondersteund door het European Forum for Restorative Justice, heeft als doel om aandacht te vragen voor herstelrecht, ervaringen en kennis uit te wisselen en de ontwikkeling van herstelgerichte praktijken te stimuleren.
Herstelrecht stelt niet alleen de vraag wie regels heeft overtreden en welke straf daarop moet volgen, maar vooral: wat is er gebeurd, wie zijn daardoor geraakt en wat is er nodig om de gevolgen te herstellen? Daarbij staan de behoeften van slachtoffers, verantwoordelijkheid van degenen die schade hebben veroorzaakt en betrokkenheid van de omgeving centraal. Het thema van 2026 is Rebuilding Communities Through Restorative Justice: hoe kunnen we met herstelrecht verbindingen herstellen en gemeenschappen versterken?
Onderzoek, onderwijs en praktijk komen samen
Het lectoraat Transmuraal Herstelgericht Werken, onderdeel van het Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht van Avans Hogeschool, draagt met praktijkgericht onderzoek, onderwijs en samenwerking met professionals en maatschappelijke partners bij aan de ontwikkeling van herstelgerichte werkwijzen.
Tijdens deze week kwamen die verschillende onderdelen duidelijk samen. Zo werkte het lectoraat in San Sebastián (Baskenland) met internationale partners aan het Europese RE-CREATE-project. In dit project staat co-creatie rond gendergerelateerd geweld in gevangenissen centraal. Samen met ervaringsdeskundigen, onderzoekers en professionals werd onderzocht hoe slachtoffers en gedetineerden veilig kunnen participeren en hoe hun behoeften een plek kunnen krijgen in herstelgerichte interventies. De inzichten uit eerder onderzoek in vier landen vormen de basis voor nieuwe pilots binnen en buiten gevangenissen.
Ook in het onderwijs was aandacht voor herstelrecht. Tijdens de internationale uitwisselingsweek Restorative Approach in the Criminal Justice System bij Avans verzorgde senior onderzoeker Annemieke Wolthuis een openingscollege voor studenten Social Work uit België, Tsjechië, Duitsland, Slovenië en Nederland. Zij maakten kennis met herstelgericht werken en de mogelijkheden daarvan binnen het strafrecht en bij re-integratie.
Op de laatste dag van Restorative Justice Week stond kennisdeling centraal. Vandaag, 20 november, op de Internationale Dag voor de Rechten van het Kind, verzorgde Annemieke Wolthuis een online bijdrage aan een congres over kinderrechten in Georgië, waarin zij inging op de betekenis en mogelijkheden van herstelrecht in relatie tot kinderrechten.
Ruimte voor slachtofferbehoeften en emoties
In Utrecht vond de negende editie van het Restorative Café plaats, georganiseerd door Annemieke Wolthuis en Makiri Mual. In de Stadsbibliotheek Utrecht kwamen professionals en geïnteresseerde inwoners samen om met elkaar in gesprek te gaan over herstelgericht werken.
Onderzoeker Marleen Kragting presenteerde haar promotieonderzoek naar werkzame factoren voor slachtoffers die deelnemen aan herstelbemiddeling. Daaruit komt onder meer naar voren dat slachtoffers behoefte hebben aan regie over hun eigen leven én aan verbinding met anderen. Makiri Mual ging vervolgens in op de rol van emoties in gesprekken tussen mensen die met conflict te maken hebben. Hoe kom je op een niveau waarop mensen werkelijk met elkaar in gesprek kunnen gaan?
De bijdragen leidden tot uitwisseling en discussie over onder meer slachtofferbehoeften, vertrouwen, ongemak en herstel in groepen en gemeenschappen.
Herstelgericht werken stopt niet na deze week
Ook buiten de bijeenkomsten werkte het lectoraat verder aan onderzoek en kennisontwikkeling. Zo werd gewerkt aan een onderzoeksrapport binnen RE-CREATE en aan de voorbereiding van trainingen voor professionals.
En de uitwisseling gaat door. Op 27 november staat een kenniskring over de inzet van herstelrecht bij mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) op het programma, georganiseerd door Stichting Restorative Justice Nederland en Expect Jeugd. Centraal staat hoe herstelrechtelijke interventies toegankelijk kunnen worden gemaakt, zodat ook mensen met een LVB goed kunnen deelnemen.
De week laat zien hoe belangrijk het is om onderzoek, onderwijs en praktijk met elkaar te verbinden. Want herstelgericht werken vraagt om luisteren, leren en ruimte maken voor de perspectieven van iedereen die bij een situatie betrokken is.
Meer weten over herstelgericht werken? Bekijk de lectoraatspagina: Transmuraal Herstelgericht Werken – Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht