Duurzaam Gebouwde Omgeving

Hoe bouwen we aan een omgeving die zowel het milieu als het welzijn en de gezondheid van mensen bevordert? Kunnen we blijven verstedelijken en tegelijkertijd verduurzamen? En hoe realiseren we alle duurzame ambities in de gebouwde omgeving terwijl de kloof in de samenleving groeit?

Nederland staat voor grote maatschappelijke opgaven in de gebouwde omgeving. Zo heeft de overheid zich gecommitteerd aan het versnellen van de woningbouw, maar vormen de stikstofproblematiek en een gebrek aan bouwgrond grote hindernissen. Ook de strengere natuur- en milieueisen en de ambitie om in 2050 volledig circulair te bouwen, zorgen voor grote uitdagingen. Daarnaast verandert de vraag naar woningen door demografische ontwikkelingen en veranderende woonwensen. En dan is er nog de noodzaak tot verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, zonder de biodiversiteit verder aan te tasten. Het zijn ambities die soms haaks op elkaar staan.

Building Sustainable Communities

Binnen ons onderzoeksprogramma “Building Sustainable Communities” richten we ons op oplossingen waarin sociale én ecologische duurzaamheid in de gebouwde omgeving worden verenigd. In een duurzame gemeenschap komen veel duurzame waarden samen. Het is een leefomgeving die milieuvriendelijk – met oog voor de toekomst – wordt ontworpen, gebouwd en beheerd.  En een leefomgeving die bijdraagt aan een gezonde en veerkrachtige gemeenschap. Een gemeenschap waar mensen zich verbonden voelen, met elkaar en met hun omgeving. Kortom, een gemeenschap die direct of indirect de gezondheid en het welzijn bevordert.

Onze missie

“Het ontwerpen, co-creëren, prototypen en testen van innovatieve oplossingen die bijdragen aan de transitie naar een gebouwde omgeving, die niet alleen ecologisch duurzaam is, maar ook sociale verbondenheid bevordert. Hiermee bedienen we professionals werkzaam in de gebouwde omgeving en geven we de eindgebruiker een prominente stem.”

Twee programmalijnen, één verhaal

De gebouwde omgeving staat onder druk, zowel sociaal als ecologisch. Vanuit die realiteit werken we binnen ons onderzoeksprogramma langs twee lijnen die elkaar continu raken en versterken.

1. We bouwen aan sterke gemeenschappen in het Co-Living LAB. Daar onderzoeken we hoe wonen weer kan bijdragen aan verbinding. De vragen die hier spelen zijn herkenbaar: hoe gaan we om met woningnood, groeiende verschillen, vergrijzing en de toenemende behoefte aan inclusiviteit? Maar ook: hoe ontwerpen we buurten waar mensen elkaar ontmoeten, naar elkaar omkijken en samen verantwoordelijkheid dragen?
2. Ook werken we aan natuurversterkend bouwen samen met het lectoraat Biobased Bouwen van MNEXT: het Living Green Lab. Hier staat een andere urgentie centraal, de druk op ons natuurlijke systeem. Klimaatverandering, stikstof, verlies van biodiversiteit en uitputting van grondstoffen dwingen ons om fundamenteel anders te bouwen. Niet langer ‘minder schade aanrichten’, maar juist ‘bijdragen aan herstel’ staat centraal. Dat vraagt om nieuwe regeneratieve manieren van ontwerpen en ontwikkelen.

De uitdaging zit niet in één van deze lijnen afzonderlijk, maar juist in de combinatie:

• Hoe bouwen we woonwijken die zowel betaalbaar als natuurinclusief zijn?
• Hoe zorgen we dat vergroening ook sociale impact heeft?
• En hoe maken we buurten die niet alleen duurzaam zijn, maar ook veerkrachtig en verbonden?

In onze labs brengen we die werelden samen, niet als abstracte modellen, maar in concrete experimenten en praktijkgericht onderzoek.

Werken op meerdere schaalniveaus

Dat samenbrengen doen we op meerdere ruimtelijke schaalniveaus:

• De woning waar het dagelijks leven zich afspeelt
• Het complex of de staat waarbinnen de woning staat
• De buurt of wijk waarin opdrachtgevers, bouwers en ontwerpers samenwerken.

Soms nemen we de vastgoedportefeuille als invalshoek en onderzoeken we hoe strategische keuzes op portefeuilleniveau kunnen doorwerken in projecten en gebieden. Juist door deze niveaus met elkaar te verbinden, ontstaan er nieuwe oplossingen en ideeën die schaalbaar zijn en bredere impact hebben.

Onze rol in de transitie

Wij ontrafelen de complexiteit van de gebouwde omgeving en maken die hanteerbaar door oplossingen te ontwerpen, ontwikkelen en testen voor de praktijk. Dat doen we samen met professionals én met gebruikers, aan de hand van een aantal complementaire onderzoeksmethoden:

• Ruimtelijke datagedreven analyse
  We gebruiken data om patronen, knelpunten en kansen in de gebouwde omgeving zichtbaar te maken en te onderbouwen.
• Ontwerpend onderzoek & prototyping
  We verkennen mogelijke toekomsten via ontwerp, en maken ideeën concreet en toetsbaar in prototypes en experimenten.
• Participatief onderzoek & co-creatie
  We betrekken bewoners en andere gebruikers actief, zodat oplossingen aansluiten bij hun behoeften en draagvlak zo ook krijgen.
• Governance- en transitieonderzoek
  Via actieonderzoek, strategieontwikkeling, casestudies en toekomstverkenningen onderzoeken we hoe samenwerking, sturing en besluitvorming kunnen bijdragen aan systeemverandering.

Onderzoeksprojecten

Binnen onze twee programmalijnen,  bouwen aan sterke gemeenschappen en natuurversterkend bouwen, werken we aan concrete onderzoeksprojecten. Vaak zijn deze gekoppeld aan specifieke gebieden of praktijkcasussen. Zo ontwikkelen en testen we oplossingen die bijdragen aan een duurzaam gebouwde omgeving, en die ook toepasbaar en opschaalbaar zijn in andere contexten. Het lectoraat werkt(e) (mee) aan de volgende onderzoeksprojecten: