‘Veiligheid is niet de afwezigheid van gevaar, maar de aanwezigheid van verbinding.’ Met die woorden vatte burgemeester Jack Mikkers de kern van het werkcongres van de hbo Thematafel Veiligheid & Weerbaarheid op 13 november samen. Het congres vond plaats bij Avans Hogeschool en het Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht in Breda, die hun deuren openden voor een dag vol kennisdeling, ontmoeting en samenwerking.
Hogescholen, nationale kennisinstellingen, ministeries, financiers en lectoren kwamen samen rond één vraag: hoe brengen we meer samenhang aan in het onderzoek naar veiligheid en weerbaarheid om gezamenlijk de impact te vergroten?
Van internationaal dreigingsbeeld naar lokale praktijk
Admiraal b.d. Rob Bauer plaatste veiligheid en weerbaarheid in een internationaal perspectief. Zijn boodschap: weerbaarheid begint vóór een crisis. Je moet elkaar kennen voordat je elkaar nodig hebt.
Burgemeesters Ton Heerts en Jack Mikkers lieten zien hoe die opgave terugkomt in het lokaal bestuur. Veiligheid en weerbaarheid zijn niet alleen een taak van overheid, politie of defensie, maar vragen om betrokken inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, waarbij het hbo een belangrijke taak te vervullen heeft door praktijkvraagstukken op te pakken in directe verbinding met onderwijs.
Michel Bravo (Hoofd Strategie, Kennismanagement, Innovatie en Onderzoek, ministerie van Justitie en Veiligheid) benadrukte daarbij het belang van praktijkgericht onderzoek op de verbinding tussen veiligheid en weerbaarheid. De uitdagingen van vandaag vragen om kennis die direct bruikbaar is voor beleid en praktijk. Tegelijkertijd ligt er een gezamenlijke opgave om scherper te maken welke kennisvragen de komende jaren prioriteit verdienen.
Acht workshops, drie lessen
In de middag gingen lectoren, beleidsmakers en professionals uit het werkveld met elkaar in gesprek. De onderwerpen liepen uiteen van cyberweerbaarheid in het mkb en AI tegen ondermijning tot innovatie bij de politie, noodsteunpunten en samenwerking met Defensie.
Drie inzichten kwamen daarbij steeds terug:
- Weerbaarheid begint bij samenwerking tussen mensen
Of het nu gaat om ondernemers, inwoners, vrijwilligers of bestuurders: uiteindelijk maken mensen het verschil. Zoals in een van de workshops treffend werd gezegd: zie de mens als oplossing, niet als probleem. Hier ligt dus een grote uitdaging voor het sociaal-wetenschappelijk praktijkonderzoek: ontwikkel samen met burgerinitiatieven en veiligheidsprofessionals nieuwe vormen van samenwerking om langdurige crises aan te kunnen. - Het dreigingsbeeld wordt complexer
Criminaliteit, statelijke inmenging, cyberaanvallen en militaire dreigingen raken steeds meer met elkaar verweven. Dat vraagt om nieuwe verbindingen tussen veiligheid, defensie, openbaar bestuur en kennisinstellingen. Onderzoekers uit deze domeinen werken nu veelal in onderscheiden netwerken, er is noodzaak en nog veel ruimte om van elkaar te leren. - Samenwerking vraagt randvoorwaarden
Vraagstukken rond AI, kennisdeling, ethiek en academische vrijheid zijn geen bijzaken, maar essentiële voorwaarden voor effectieve samenwerking waarin onderzoekers en beleidsmakers nieuwe praktijken moeten ontwikkelen.
De noodzaak van langdurige samenwerking in onderzoek en praktijk
Veiligheid en weerbaarheid vragen om langdurige samenwerking tussen onderzoek, beleid en praktijk. De Thematafel Veiligheid neemt de opbrengsten mee in de ontwikkeling van een gezamenlijke hbo-onderzoekspropositie.
