Human-Centered Robotics

Nederland staat voor grote maatschappelijke opgaven, zoals groeiende personeelstekorten, de transitie naar duurzame voedselproductie en de behoefte aan toekomstbestendige zorg en industrie. Arbeidsproductiviteitsgroei is essentieel om deze opgaven het hoofd te bieden. Robotica biedt kansen om werk slimmer te organiseren, professionals te ondersteunen en schaarse capaciteit beter te benutten. Maar die kansen worden pas werkelijkheid als technologie aansluit op de mensen die ermee werken, de processen waarin ze wordt ingezet en de organisaties waarin ze moet functioneren.

Het lectoraat Human-Centered Robotics onderzoekt hoe robotica in de praktijk kan bijdragen aan productiever, veiliger en toekomstbestendiger werken in onder meer de zorg, agri en maakindustrie. Daarin staat niet de robot centraal, maar de vraag wat mensen en organisaties nodig hebben om maatschappelijke uitdagingen het hoofd te bieden.

Eerst de uitdaging, dan de technologie

Human-Centered Robotics begint bij de vraag achter het vraagstuk: wat willen we bereiken met de inzet van robotica? Die benadering vraagt om meer dan een technisch goed functionerende robot. De inzet van robotica kan veranderen hoe mensen hun werk doen, hoe taken worden verdeeld en hoe organisaties hun processen inrichten. Het lectoraat onderzoekt de wisselwerking tussen mens, technologie en werkomgeving. Hoe kan een robot mensen ondersteunen? Hoe moet het werk worden ingericht om de technologie goed te benutten? En wat betekent de toepassing voor medewerkers, organisaties en de kwaliteit van het werk?

Een belangrijk uitgangspunt is de samenhang tussen Sense, Think en Act: waarnemen wat er gebeurt, informatie interpreteren en vervolgens handelen. Die samenhang is essentieel om robots te laten functioneren in de praktijk, waar omstandigheden kunnen veranderen en niet alles vooraf vastligt. Het lectoraat werkt door deze aanpak aan oplossingen die niet alleen technisch mogelijk, maar ook praktisch bruikbaar en betekenisvol zijn. Zo onderzoekt het lectoraat hoe technologische innovatie kan bijdragen aan een samenleving die veilig en veerkrachtig is.

Onderzoek in drie toepassingsgebieden

Agri: robotica voor een toekomstbestendige landbouw

De landbouw staat voor grote uitdagingen op het gebied van verduurzaming, productiviteit en de manier waarop gewassen worden geteeld. Het lectoraat neemt een toekomstbestendige landbouw als vertrekpunt, met polyculturen (het telen van meerdere gewassen naast of door elkaar) als stip op de horizon. Vanuit dat toekomstbeeld onderzoekt het lectoraat welke stappen nu nodig zijn en waar robotica kan bijdragen aan de ontwikkeling van duurzamere teeltsystemen. Daarin staat de praktijk van de agrariër centraal. De omstandigheden op het land, de werkzaamheden en de behoeften van de agrariër bepalen welke technologische oplossingen kansrijk zijn. Door vanuit de gewenste toekomst terug te redeneren naar concrete onderzoeks- en ontwikkelvragen van vandaag, onderzoekt het lectoraat hoe robotica kan bijdragen aan een landbouw die duurzaam, productief én werkbaar blijft.

Zorgrobotica: technologie die mensen ondersteunt

In de zorg kan robotica bijdragen aan de autonomie en onafhankelijkheid van mensen en kunnen robots zorgprofessionals ondersteunen bij hun werk. Dat vraagt om toepassingen die aansluiten bij het dagelijks leven van cliënten en de praktijk van zorgverleners. Technologie moet helpen waar hij meerwaarde biedt, zonder het belang van menselijk contact en vertrouwen uit het oog te verliezen. Het lectoraat onderzoekt hoe robotica op een passende manier kan bijdragen aan ondersteuning, zelfredzaamheid en de kwaliteit van zorg.

Maakindustrie: slimmer en veiliger werken

In de maakindustrie kan robotica helpen om processen te verbeteren en zwaar, repetitief of risicovol werk te verminderen en afhankelijkheid van globale waardeketens (zoals die van lithium, gallium, titanium en chips) te verkleinen. De uitdaging is om robots zo in te zetten dat ze medewerkers ondersteunen en goed aansluiten op productieprocessen. Daarin gaat het niet alleen om productiviteit, maar ook om veiligere werkomstandigheden, praktische toepasbaarheid en de mogelijkheid om oplossingen duurzaam in te zetten en op te schalen.

Samen onderzoeken, ontwikkelen en toepassen

Mensgerichte robotica begint bij het begrijpen van de praktijk: de mensen die er werken, de processen waarin het werk plaatsvindt en de organisaties waarbinnen technologie wordt ingezet. Pas als duidelijk is welke behoeften, uitdagingen en doelen daar spelen, wordt zichtbaar waar robotica daadwerkelijk iets kan toevoegen. Daarom werkt het lectoraat nauw samen met praktijkpartners en betrekt het professionals en andere betrokkenen vanaf het begin bij het onderzoek. Samen onderzoeken ze waar robotica van meerwaarde kan zijn, ontwikkelen ze oplossingen die aansluiten op de dagelijkse praktijk en toetsen ze wat werkt. Zo onderzoekt het lectoraat hoe robotica kan bijdragen aan veiliger, productiever en toekomstbestendiger werken.

Ook het onderwijs is een essentieel onderdeel van deze verbinding. Studenten werken aan actuele vraagstukken uit de beroepspraktijk en leren technologie kritisch te beoordelen en doelgericht toe te passen. Zo ontwikkelen zij de kennis en vaardigheden om technologie op een verantwoorde manier in te zetten bij de maatschappelijke uitdagingen van morgen.

Meer weten over de nieuwe koers van het lectoraat? Bekijk de video: