Avans draagt bij aan maatschappelijke weerbaarheid in grensregio’s. Hoe kunnen vrijwilligers sneller en veiliger kunnen bijdragen in tijden van crises?
Overstromingen, natuurbranden, langdurige stroomuitval en extreme hittegolven komen steeds vaker voor en dat terwijl de geopolitieke spanningen met de dag toenemen. Inwoners willen zich vaak wel inzetten als er een crisis ontstaat, maar die hulpvaardigheid blijft in praktijk vaak onbenut, terwijl de druk op professionele hulpdiensten groeit. Met het nieuwe internationale onderzoeksproject Solidarity Sparks werkt Avans Hogeschool samen met partners uit Nederland, België en Duitsland aan een innovatieve aanpak om inwoners, vrijwilligersorganisaties en hulpdiensten beter met elkaar te verbinden. Zo versterken ze de maatschappelijke weerbaarheid van grensregio’s en bereiden zij gemeenschappen beter voor op de crises van morgen.
Grensoverschrijdende samenwerking voor een weerbare samenleving
Solidarity Sparks is een driejarig Interregproject in de Euregio Maas-Rijn. Het project speelt in op een belangrijke uitdaging: crises houden zich niet aan landsgrenzen. Een overstroming, natuurbrand of langdurige verstoring van vitale voorzieningen kan tegelijkertijd gevolgen hebben voor gemeenten in Nederland, België en Duitsland. Toch zijn vrijwilligerssystemen en crisisstructuren nog grotendeels nationaal georganiseerd.
Daarom ontwikkelen de projectpartners een nieuw hybride vrijwilligersmodel waarin vaste vrijwilligers samenwerken met inwoners die zich tijdelijk willen inzetten op basis van hun kennis, ervaring of specifieke vaardigheden. Denk aan zorgprofessionals, technici, logistieke medewerkers of buurtbewoners met een sterk lokaal netwerk. Door deze capaciteit beter te organiseren, kunnen ze hulpdiensten sneller ondersteunen en ontstaat er een veerkrachtiger netwerk.
Van onderzoek naar praktijk
Binnen het project brengen onderzoekers eerst het bestaande vrijwilligers- en crisislandschap in kaart. Daarna ontwikkelen zij samen met gemeenten, hulpdiensten, maatschappelijke organisaties en inwoners nieuwe werkwijzen voor crisisvrijwilligerschap. Een belangrijk onderdeel is de ontwikkeling van een digitaal talent-matchingplatform dat inwoners met relevante vaardigheden koppelt aan concrete hulpvragen tijdens een crisis.
Daarnaast onderzoeken de partners hoe vrijwilligers tijdens noodsituaties op afstand ondersteund kunnen worden door experts via bijboorbeeld telecoaching. De ontwikkelde oplossingen worden getest in trainingen, simulaties en grensoverschrijdende praktijkoefeningen. Zo ontstaat een wetenschappelijk onderbouwd en praktisch toepasbaar model voor de inzet van crisisvrijwilligers.
Expertise van Avans
Avans Hogeschool levert vanuit het lectoraat Recht & Veiligheid van het Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht expertise op het gebied van de weerbare samenleving. In het bijzonder op de thema’s bestuur, veiligheid, burgerparticipatie en maatschappelijke veerkracht. Onderzoekers analyseren onder meer bestuurlijke structuren, governance-vraagstukken, legitimiteit en morele dilemma’s rondom de inzet van burgers tijdens crises. Daarmee draagt het lectoraat bij aan een model dat niet alleen effectief is, maar ook juridisch, organisatorisch en maatschappelijk duurzaam kan worden ingebed.
Solidarity Sparks loopt van juni 2026 tot en met mei 2029 en wordt uitgevoerd door een consortium van negen partners PXL Hogeschool (lead), Avans Hogeschool, Hénallux, RWTH Aachen (UKA), DNC Limburg, HVZ Noord‑Limburg, Stad Genk, Politiezone Luik en Caritas Westeifel) uit Nederland, België en Duitsland. Samen bouwen zij aan nieuwe vormen van samenwerking die de inzet van inwoners versterken, de druk op hulpdiensten verlagen en bijdragen aan een veiligere en veerkrachtigere samenleving. Dit wordt mede-mogelijk gemaakt door het cross-border-programma van Interreg Meuse Rhine/Europa.