Solidarity Sparks

Aanleiding

De Euregio Maas-Rijn wordt steeds vaker geconfronteerd met intensere overstromingen, natuurbranden, hittegolven en andere crises die niet aan grenzen gebonden zijn. Toch functioneren vrijwilligerssystemen nog hoofdzakelijk nationaal en lokaal. Hierdoor blijven veel inwoners die wel willen bijdragen – maar bijvoorbeeld alleen bij concrete nood – structureel onbenut. Deze gemiste capaciteit vertraagt crisisrespons en vergroot de druk op hulpdiensten. Solidarity Sparks wil deze kloof dichten door een flexibel, veilig en juridisch verankerd model te ontwikkelen voor de inzet van zowel vaste als episodische vrijwilligers.

Onderzoek

Het project brengt eerst het vrijwilligersecosysteem in kaart in België, Nederland en Duitsland. Vervolgens wordt met burgers, gemeenten, hulpdiensten en NGO’s een hybride vrijwilligersmodel ontworpen dat helder beschrijft: rollen, verantwoordelijkheden, activatiestappen, veiligheidskaders en juridische voorwaarden. Een centrale innovatie is het digitale talent‑matchingplatform dat crisismeldingen koppelt aan relevante vaardigheden van burgers in de buurt, inclusief een CRISIS‑modus voor snelle activering. Daarnaast wordt TeleSAN-technologie ingezet: een vest waarmee deskundigen op afstand realtime vrijwilligers kunnen coachen tijdens complexe situaties. In pilots testen gemeenten deze innovaties in tabletop‑ en live‑oefeningen. Hierbij worden ook motivatie, gebruikservaring, veiligheid, governance en effectiviteit onderzocht. Avans Hogeschool speelt hierin een sleutelrol: het onderzoeksteam analyseert bestuurlijke structuren, maatschappelijke effecten, legitimiteit, morele vraagstukken en burgerparticipatie. Hun expertise helpt het governance‑ en samenwerkingsmodel juridisch, organisatorisch en sociaal robuust te maken.

Partners

Het consortium omvat negen partners: PXL Hogeschool (lead), Avans Hogeschool, Hénallux, RWTH Aachen (UKA), DNC Limburg, HVZ Noord‑Limburg, Stad Genk, Politiezone Luik en Caritas Westeifel. Daarnaast hebben ook veel andere organisaties zich hieraan verbonden, zoals het Rode Kruis. Deze mix van onderzoek, veiligheid, bestuur en civil society maakt het mogelijk om innovaties direct in de praktijk te testen. Avans draagt daarbij bij met kennis over lokaal bestuur, veiligheid, bewonersparticipatie en moreel vakmanschap binnen crisissituaties.

Resultaat

Aan het einde van het project ligt er een volledig getest en overdraagbaar model voor hybride crisisvrijwilligers:

• een digitale talent‑matchingtool,
• tele‑coaching workflows,
• SOP’s, juridische templates en beleidsrichtlijnen,
• train‑the‑trainerprogramma’s en opleidingsmodules,
• een bewezen governance‑structuur en een gezamenlijk actieplan voor grensoverschrijdende inzet.

Hiermee beschikken gemeenten en hulpdiensten over een flexibel, betrouwbaar systeem dat sneller vrijwilligers activeert, de druk op professionals verlaagt en de maatschappelijke weerbaarheid verstevigt.