Hoe kunnen robots bijdragen aan een veilige, veerkrachtige en duurzame samenleving? Met die vraag gaat Jeroen Wildenbeest als nieuwe lector Human-Centered Robotics bij het Centre of Expertise Veiligheid en Veerkracht van Avans Hogeschool aan de slag. Op 1 oktober werd Jeroen tijdens een feestelijk moment officieel verwelkomd. Hij vertelde er over zijn visie op het vernieuwde lectoraat, de nieuwe naam en koers én stelde een bijzondere nieuwe collega voor: een humanoid robot die een rol gaat spelen in het praktijkgerichte onderzoek.
Van Robotisering en Sensoring naar Human-Centered Robotics
De nieuwe naam van het lectoraat markeert meer dan alleen een naamswijziging. Met Human-Centered Robotics kiest het lectoraat nadrukkelijk voor een koers waarin niet de technologie, maar de mens en de toepassing centraal staan. Jeroen Wildenbeest houdt zich al zo’n kleine twintig jaar bezig met robotica en werkt daarbij vanuit een human-centered approach. Sinds 2016 past hij onder meer design thinking toe binnen robotica, eerst als ondernemer, daarna als praktijk-onderzoeker. Het uitgangspunt: technologie ontwikkelen en toepassen vanuit de behoeften van de mensen die ermee moeten werken. “Technologie is er genoeg. De uitdaging is om die technologie daadwerkelijk te implementeren,” vertelt Jeroen. “Dat vraagt kennis van de technologie én mensen, processen en organisaties. De kern van dit nieuwe lectoraat Human-Centered Robotics.”
Daarbij kijkt het lectoraat naar drie belangrijke toepassingsgebieden: zorg, maakindustrie en agrarisch. De ambitie is om kennis te ontwikkelen die deze sectoren met elkaar verbindt. Niet alleen door naar afzonderlijke robots of sensoren te kijken, maar juist naar de processen waarin mensen en technologie samenkomen.
De grootste uitdaging? Van technologie naar toepassing
Binnen de robotica wordt vaak gesproken over sense, think, act: een robot neemt zijn omgeving waar, verwerkt informatie en komt vervolgens in actie. Volgens Jeroen ligt een belangrijke uitdaging echter in de stap daarna: hoe zorg je ervoor dat mensen de technologie daadwerkelijk kunnen gebruiken en dat robotica onderdeel wordt van dagelijkse werkprocessen? “Er wordt binnen robotica veel gewerkt met losse robots en sensoren. Dat brengt zeker uitdagingen met zich mee als je wilt opschalen,” legt hij uit. “Een transdisciplinaire, human-centered benadering biedt kansen om vanuit de gebruiker en het proces te kijken naar wat er nodig is.” Ontwerpmethodes als design thinking kunnen daarbij helpen. Door gebruikers vanaf het begin bij de ontwikkeling en toepassing te betrekken, kunnen robots beter aansluiten op de praktijk.
Een humanoid robot als nieuwe collega
Tijdens het welkomstmoment werd ook de nieuwste ‘collega’ van het lectoraat voorgesteld: een humanoid robot. Het demomodel trok direct de aandacht en liet tijdens de bijeenkomst zien wat hij kan. De robot is goed inzetbaar voor demonstraties en gaat uiteindelijk een plek krijgen bij B’Robotics. De humanoid vorm biedt volgens Jeroen interessante mogelijkheden. Een robot die qua vorm en beweging dicht bij de mens staat, kan op verschillende manieren worden ingezet. Bovendien hoeft niet altijd de volledige robot te worden gebruikt: ook afzonderlijke onderdelen of technologieën kunnen als bouwstenen dienen voor verschillende toepassingen. 
“Het is eigenlijk een soort one-size-fits-all-benadering met enorme marktpotentie,” vertelt Jeroen. “Je kunt de robot als geheel gebruiken, maar ook onderdelen ervan. Daarmee kan hij een startpunt vormen voor verschillende toepassingen.” De robot is daarmee niet alleen een opvallende verschijning, maar vooral een middel om praktijkgericht onderzoek naar mensgerichte robotica verder vorm te geven.
Eerst luisteren, dan bouwen
Als nieuwe lector wil Jeroen niet direct met één vooraf bepaald onderzoeksthema beginnen. Zijn eerste stap is luisteren naar de omgeving. “Ik vertegenwoordig natuurlijk de hele omgeving. Ik wil kijken waar de behoeften liggen en ook onderzoeken wat onze positie is in de nationale en internationale context. Ik heb daar ideeën over, maar die wil ik vooral spiegelen en samen verder ontwikkelen.”
De maatschappelijke uitdagingen zijn groot. Arbeidsproductiviteit, verduurzaming, veranderende werkomstandigheden en de behoefte aan meer autonomie en duurzaamheid vragen om nieuwe oplossingen. Robotica kan daarin een rol spelen, maar alleen als de technologie aansluit bij de mensen en processen waarin zij wordt toegepast.
Technologie voor een veilige en veerkrachtige samenleving
De nieuwe koers van Human-Centered Robotics sluit nauw aan bij de missie van het Centre of Expertise Veiligheid en Veerkracht. Het Centre richt zich op vraagstukken rondom onder meer autonomie en het versterken van een veerkrachtige en duurzame samenleving. Volgens Jeroen kan robotica daar een belangrijke bijdrage aan leveren. “Als we Nederland beter en leefbaarder willen maken, kan robotica daar onderdeel van zijn.” Daarbij is samenwerking essentieel. Het Centre of Expertise brengt maatschappelijke partners, bedrijven, kennis en studenten bij elkaar. Die combinatie maakt het mogelijk om niet alleen nieuwe technologie te ontwikkelen, maar ook kritisch te kijken naar de manier waarop die technologie in de samenleving terechtkomt.
Na het welkomstwoord van directeur van het Centre of Expertise Veiligheid en Veerkracht Nienke Fabries, de introductie van Jeroen en zijn visie op het lectoraat, was er dan ook alle reden om samen het glas, of in dit geval de koffiekop, te heffen. Met koffie, taart en een nieuwe humanoid collega is de nieuwe koers van Human-Centered Robotics officieel van start.
Meer weten over de nieuwe koers van het lectoraat? Bekijk de lectoraatspagina.
Meer weten over lector Jeroen Wildenbeest? Bekijk zijn profiel.