Hoe haal je meer informatie uit drugsafval om georganiseerde criminaliteit beter aan te pakken en milieuschade te voorkomen of te beperken? Dat is de centrale vraag in het praktijkgerichte onderzoeksproject Een vinger achter illegale dumpingen van drugsafval. Het project, waarin Avans-onderzoekers van Centres of Expertise Veiligheid en Veerkracht en Perspectief in Gezondheid samenwerken met partners uit de strafrechtketen, is genomineerd voor de RAAK Award 2026. Associate lector Thom Snaphaan van het Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht is samen met Meijze Sweere, Vincent Strijbosch en Mark Lemmens vanuit het lectoraat Ondermijning betrokken bij het onderzoek naar de vertaling van forensische sporen naar bruikbare informatie voor de praktijk.
Van drugsafval naar waardevolle informatie
Jaarlijks worden in Nederland afvalstoffen uit de productie van drugs illegaal gedumpt. Dat leidt tot schade aan natuur en milieu, risico’s voor de volksgezondheid en hoge opruimkosten. Tegelijkertijd blijven waardevolle sporen op dumpinglocaties grotendeels onbenut. Binnen het onderzoeksproject onderzoekt Avans samen met onder andere het Openbaar Ministerie, de Politie, de Provincie Noord-Brabant, het Nederlands Forensisch Instituut en de Universiteit van Amsterdam welke informatie uit drugsafvalcontainers kan worden gehaald. Daarbij wordt door het lectoraat Analysetechnieken in de Life Sciences gekeken naar verschillende vormen van sporenonderzoek, waaronder chemische analyses, touch DNA en sporen uit de natuurlijke omgeving, zoals pollen. De chemische analyses laten zien dat er veelbelovende mogelijkheden zijn om meer te leren over de samenstelling, herkomst en onderlinge verbanden van drugsafval. Zo kan informatie uit afval mogelijk bijdragen aan het koppelen van dumpingen aan productielocaties of andere onderdelen van de criminele keten.
Van forensische techniek naar toepassing in de praktijk
Vanuit het lectoraat Ondermijning richt Thom Snaphaan zich op de werkprocessen en informatiebehoeften binnen de strafrechtketen. Samen met collega’s bracht hij in kaart welke informatie professionals nodig hebben en hoe de uitkomsten van forensisch onderzoek vertaald kunnen worden naar actiegerichte informatie. Daarvoor zijn gesprekken gevoerd met diverse first responders, adviseurs en onderzoekers met kennis over de aanpak van drugsafval. De resultaten worden vertaald naar aanbevelingen voor werkprocessen: wat kan er met de beschikbare informatie, waar ligt de behoefte in de praktijk en wat is nodig om de toepassingen te benutten? Volgens Snaphaan is er op dit gebied nog veel te winnen. De huidige aanpak richt zich vaak op bekende sporen, zoals vingerafdrukken en camerabeelden. Drugsafvaldumpingen kunnen echter aanvullende informatie bevatten die helpt om verder te kijken dan de directe locatie van een dumping. “We wisten dat er waarschijnlijk meer informatie uit drugsdumpingen te halen was. In ons project hebben we die mogelijkheden onderzocht en vertaald naar handvatten voor de praktijk.”
Samenwerken over disciplines en organisaties heen
Het onderzoek brengt verschillende expertises samen. Waar het lectoraat Analysetechnieken in de Life Sciences van lector en projectleider Jos Brouwers zich richt op forensische technieken en chemische samenstellingen, kijkt het lectoraat Ondermijning naar criminele processen, informatiebehoeften en de toepassing van onderzoeksresultaten. Snaphaan kijkt met plezier terug op die samenwerking. “Op het eerste gezicht liggen de betrokken disciplines ver uit elkaar, maar de kracht schuilt juist in de complementariteit. Als onderzoekers leer je veel van elkaar. We hadden genoeg gemeenschappelijke basis om elkaar te begrijpen en vulden elkaar dus goed aan.” Ook het consortium speelde een belangrijke rol. Praktijkpartners dachten mee over de onderzoeksaanpak, hielpen bij het vinden van respondenten en toetsten de relevantie van de resultaten. De samenwerking leidde bovendien tot nieuwe verbindingen voor kennisdeling, met een werkgroep rondom de aanpak van drugsafvaldumpingen.
Een nominatie als erkenning voor praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek
Dat het project is genomineerd voor de RAAK Award kwam voor Snaphaan als een verrassing. “Ik wist eerlijk gezegd niet dat we genomineerd waren, dus ik was echt verrast. Tegelijkertijd verbaast het me inhoudelijk niet. Het is een heel mooi project waarin onderzoek, onderwijs en praktijk bij elkaar komen. Er is veel belangstelling voor de mogelijkheden van forensisch onderzoek.” Voor Snaphaan is de nominatie ook een bevestiging van het belang van de gekozen aanpak. “We hebben een maatschappelijk urgente opgave te pakken. Door verschillende disciplines en praktijkpartners samen te brengen, kun je kennis ontwikkelen die niet alleen interessant is voor onderzoekers, maar ook daadwerkelijk iets kan betekenen in de praktijk.”
De RAAK Award wordt op 26 november 2026 uitgereikt tijdens het SIA-congres. Naast de juryprijzen is er een publieksprijs van € 5.000. Het publiek kan stemmen op een van de zes genomineerde projecten.
Stem op Avans voor de RAAK Publieksprijs
Vind jij het belangrijk dat onderzoek bijdraagt aan een betere aanpak van drugscriminaliteit en milieuschade? Steun dan het project Een vinger achter illegale dumpingen van drugsafval tijdens de publieksstemming.