Basisteams en zorgcriminaliteit

Aanleiding

Zorgcriminaliteit binnen de WMO en Jeugdwet vormt een groeiend en complex probleem op het snijvlak van zorg, veiligheid en lokaal bestuur. Het fenomeen wordt gekenmerkt door versnipperde informatie, diffuse verantwoordelijkheden en moeilijk herkenbare constructies, waardoor signalen in de praktijk vaak laat of niet worden opgepakt. Tegelijkertijd vindt zorgcriminaliteit grotendeels lokaal plaats, binnen wijken, zorgnetwerken en gemeentelijke contexten.

Basisteams van de politie bevinden zich dicht op deze lokale praktijk en beschikken daarmee over een belangrijke informatiepositie. In hun dagelijkse werk komen zij in aanraking met signalen die kunnen wijzen op misbruik of oneigenlijk gebruik van zorgvoorzieningen. Tegelijkertijd is hun rol in het systematisch herkennen, duiden en opvolgen van deze signalen nog beperkt ontwikkeld, mede door de complexiteit van het fenomeen en de verwevenheid met zorg- en bestuursdomeinen. Hierdoor blijft de vroegsignalering in de praktijk kwetsbaar, terwijl juist op lokaal niveau belangrijke aangrijpingspunten liggen voor verbetering.

Onderzoek

Dit onderzoek richt zich op hoe basisteams van de Politie Nederland signalen van zorgcriminaliteit in de praktijk herkennen, duiden en benutten, en welke factoren hun handelingsvermogen daarbij beïnvloeden. Zorgcriminaliteit wordt benaderd als een complex en adaptief fenomeen waarin informatie versnipperd is en samenwerking tussen partijen noodzakelijk, maar niet vanzelfsprekend.

Het onderzoek brengt in kaart met welke signalen basisteams worden geconfronteerd, hoe deze zich manifesteren in het dagelijks werk en hoe zij worden geregistreerd en opgevolgd. Daarnaast wordt onderzocht welke handelingsvragen en dilemma’s ontstaan bij het interpreteren van complexe casuïstiek en het verbinden van informatie uit verschillende bronnen.

Centraal staat tevens een regionale interventie van RIEC Oost-Nederland en de politie, bestaande uit een informatieve animatie en ondersteunende instrumenten zoals werkinstructies, infographics en een digitale themapagina. Het onderzoek analyseert hoe deze interventie in de praktijk wordt gebruikt en in hoeverre deze bijdraagt aan versterking van signalering, registratie en handelingsperspectief.

Tot slot wordt gekeken naar samenwerking met partners zoals gemeenten, zorgaanbieders en toezichthouders, en naar de rol van basisteams binnen dit bredere lokale netwerk.

Resultaat

Het onderzoek levert inzicht op in hoe basisteams signalen van zorgcriminaliteit herkennen, duiden en opvolgen in hun dagelijkse praktijk, en welke factoren hun handelingsvermogen versterken of beperken. Op basis hiervan worden praktische handelingsperspectieven ontwikkeld die bijdragen aan betere signalering, registratie en samenwerking.

Daarnaast wordt inzicht verkregen in de werking van de interventie en de voorwaarden waaronder deze bijdraagt aan versterking van de politiepraktijk. Het doel is een beter onderbouwde en meer consistente aanpak van zorgcriminaliteit op lokaal niveau, met een versterkte rol voor basisteams.