Witwassen via (commercieel) vastgoed
Een crime script en indicatoren als basis voor een datagedreven model
- Associate lectoraat Data, Criminaliteit en Veiligheid
- Ondermijning
Aanleiding
De Nederlandse vastgoedsector wordt op verschillende manieren in verband gebracht met witwaspraktijken. Criminelen gebruiken vastgoedtransacties om illegaal verkregen vermogen te verbergen en te legitimeren, waarbij complexe constructies, schijntransacties en tussenpersonen zoals stromannen en katvangers worden ingezet. Vastgoed is aantrekkelijk vanwege de omvangrijke geldstromen, verwachte waardestijgingen, het gebrek aan transparantie in prijsvorming en het onderscheid tussen juridisch en economisch eigendom. Deze kenmerken vergroten de kwetsbaarheid van de sector voor misbruik. Zowel particulier als commercieel vastgoed wordt door criminelen benut voor luxe huisvesting, bedrijfsactiviteiten of als investering, met als doel criminele opbrengsten een ogenschijnlijk legale status te geven.
Onderzoek
Dit onderzoek van het lectoraat Ondermijning, uitgevoerd in opdracht van infobox Crimineel en Overklaarbaar Vermogen (iCOV), vormt de eerste fase binnen een groter onderzoeksproject waarin ook de TU Delft en Universiteit van Amsterdam participeren. Doel is het ontwikkelen van een datagedreven model waarmee signalen van witwassen in vastgoedtransacties kunnen worden herkend. Het lectoraat Ondermijning richt zich specifiek op het opstellen van een crime script en een longlist van indicatoren.
Op basis van systematisch literatuuronderzoek en interviews met experts uit de wetenschap en praktijk – waaronder opsporingsdiensten, financiële instellingen en vastgoedprofessionals – wordt in kaart gebracht hoe het pleegproces van witwassen via (commercieel) vastgoed verloopt en welke indicatoren daarbij horen. Vervolgens wordt nagegaan in welke mate deze indicatoren, na een kwaliteitsbeoordeling, te meten zijn in de beschikbare databronnen van iCOV-partners.
Resultaat
Het project levert een crime script en gevalideerde set indicatoren op die dienen als fundament voor toekomstige iCOV-rapportage “Witwassen met (commercieel) vastgoed” (iRT). Deze resultaten versterken de mogelijkheden van de overheid en financiële ketenpartners om verdachte transacties sneller te signaleren en gerichter onderzoek te doen. Daarnaast vormt de literatuurstudie de basis voor een openbaar wetenschappelijk artikel. De beoogde oplevering van het eindrapport is juli 2026.